ตอนที่ ๑ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับบายศรี

เรื่องที่ ๑.๓ ประเภทและรูปแบบของบายศร

ประเภทของบายศรี

          บายศรี แบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ

๑.  บายศรีหลวง

บายศรีหลวง ใช้สำหรับพระมหากษัตริย์มี ๓ แบบ  คือ

      ๑.๑ บายศรีสำรับเล็ก  มีบายศรีแก้ว มีลักษณะเป็นพานแก้ว ๓ ชั้นกับบายศรีทอง มีลักษณะคล้ายพานทอง ๓ ชั้น และบายศรีเงิน มีลักษณะเป็นพานเงินซ้อนกัน ๓ ชั้น เป็นขนาดเล็ก ตั้งบายศรีแก้วไว้กลาง บายศรีทองอยู่ข้างขวา บายศรีเงินอยู่ข้างซ้ายของเจ้าของขวัญ สำหรับทำขวัญในงานเล็กน้อย

      ๑.๒ บายศรีสำรับใหญ่  มีลักษณะเหมือนบายศรีสำรับเล็ก แต่ขนาดใหญ่ มีชุดละ ๕ ชั้น ใช้สมโภชในการอย่างใหญ่

      ๑.๓  บายศรีตองรองทองขาว  เป็นบายศรีใหญ่ ทำด้วยใบตอง ตั้งบนพานทองขาว

 

๒. บายศรีราษฎร

บายศรีราษฎร เป็นบายศรีสำหรับประชาชนทั่วไป แบ่งออกได้ตามขนาดของบายศรี ๓ ขนาด คือ

     ๒.๑ บายศรีปากชาม  ทำด้วยใบตอง มีตัวบายศรี ๓ ตัว กรวยข้าว และแมงดา  ๓ ตัว  ประกอบลงในชาม

     ๒.๒ บายศรีใหญ่  ทำด้วยใบตอง จัดวางในภาชนะ พานหรือโตก มีจำนวนชั้นของพานตั้งแต่ ๑   ๓ และ ๕ ชั้น ตามแต่งานพิธี

      ๒.๓ บายศรีต้น ทำด้วยใบตอง ใช้ต้นกล้วยเป็นแกน ประกอบขึ้นเป็นชั้นเรียวสูงในลักษณะสามเหลี่ยม บนยอดมีกรวยหรือพุ่ม ในปัจจุบันใช้ไม้หรือเหล็กทำเป็นโครงแกนไว้  จำนวนชั้นที่นิยมทำบายศรีต้น  ๓ ๕  ๗ และ ๙  ตามแต่งานพิธี