สาระที่4 >หน่วยที่1>ตอนที่ 2 การประเมินภาวะสุขภาพ>เรื่องที่ 2.2 การเปรียบเทียบขนาดรูปร่างของตนเองกับเกณฑ์มาตรฐาน

 

เรื่องที่ 2.2 การเปรียบเทียบขนาดรูปร่างของตนเองกับเกณฑ์มาตรฐาน

          ผู้ที่มีสุขภาพดีต้องมีโครงสร้างของร่างกายที่เหมาะสม โดยมีน้ำหนักตัวสัมพันธ์กับส่วนสูง น้ำหนักและส่วนสูงของแต่ละคนควรจะได้ตามมาตรฐานแต่ละวัย เพราะน้ำหนักของร่างกายคือน้ำหนักรวมของอวัยวะทุกส่วน ได้แก่ กล้ามเนื้อ โครงกระดูก น้ำ ก๊าช และของเหลวต่าง ๆ

สภาวะน้ำหนักของร่างกาย

สภาวะน้ำหนักของร่างกาย แบ่งออกเป็น 3 ลักษณะ คือ

  1. น้ำหนักปกติ หมายถึง น้ำหนักของบุคคลที่เหมาะสมกับขนาด รูปร่าง ส่วนสูง อายุ เพศ และโครงสร้างของร่างกาย คนเรานั้นมีการเจริญเติบโตของร่างกาย ตั้งแต่วัยทารกจนถึงวัยรุ่น โดยเด็กผู้หญิงจะอยู่ในช่วงอายุประมาณ 5 – 12 ปี และเด็กชายอยู่ในช่วงประมาณ 10 – 14 ปี ผู้หญิงจะเติบโตเต็มที่เมื่อมีอายุประมาณ 18 ปี ส่วนผู้ชายจะโตเต็มที่ที่อายุราว 20 ปี ความเจริญเติบโตของร่างกายนั้นจะเป็นไปอย่างรวดเร็ว ซึ่งรวมน้ำหนักและส่วนสูงด้วย แต่เมื่อหลังจากอายุ 25 ปี ไปแล้ว ส่วนสูงมักจะคงที่หรือเพิ่มขึ้นน้อยมากแต่น้ำหนักยังคงเปลี่ยนแปลงอยู่เรื่อย ๆ ตามสภาพของร่างกาย  ถ้าวิเคราะห์กันให้ถี่ถ้วนจะพบว่าน้ำหนักของร่างกายคนเรานั้นจะเปลี่ยนแปลงไปตลอด และจะมีความสัมพันธ์กับส่วนสูง โครงสร้างของกระดูกของกล้ามเนื้อ อานุ เพศ และเชื้อชาติของแต่ละคนด้วย บุคคลที่มีสุขภาพร่างกายที่ดี ย่อมน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติ ซึ่งกองโภชนาการกรมอนามัยได้ประมาณค่าน้ำหนักปกติของคนไทยไว้ว่า ผู้ชายมีน้ำหนักเฉลี่ยประมาณ 54 กิโลกรัม ผู้หญิงมีน้ำหนักเฉลี่ยประมาณ 47 กิโลกรัมสำหรับผู้ที่มีร่างกายพัฒนาที่แล้วคือ เมื่ออายุประมาณ 25 ปี
  2. น้ำหนักเกินกว่าปกติ หมายถึง สภาวะของร่างกายที่มีการสะสมไขมันไว้มากกว่าปกติ ไขมันจะสะสมอยู่ตามอวัยวะต่าง ๆ โดยเฉพาะใต้ผิวหนัง บริเวณหน้าท้อง โคนแขน โคนขา สะโพก หรือแทรกอยู่ระหว่างกล้ามเนื้อ ทำให้มีน้ำหนักตัวมากกว่าน้ำหนักปกติ กล่าวคือ และถ้าหนักเกินน้ำหนักปกติตั้งแต้ร้อยละ10 ถึงร้อยละ 20 จัดน้ำหนักเกิน (Voer weigh) เรียกว่า ความอ้วนและถ้าน้ำหนักเกินกว่าน้ำหนักปกติตั้งแต่ร้อยละ 20 ขึ้นไป จัดว่าเป็นโรคอ้วน (Obesity)
  3. น้ำหนักน้อยกว่าปกติ หมายถึง สภาวะที่ร่างกายมีน้ำหนักตัวน้อยกว่าปกติ มีการสะสมไขมันน้อยกว่าปกติ ในรายที่รุนแรงจะมีกล้ามเนื้อน้อยว่าปกติ การพิจารณาความผอมนั้นจะช้าน้ำหนักเป็นเกณฑ์วัด คือ ถ้ามีน้ำหนักต่ำกว่าน้ำหนักปกติ ร้อยละ 10 – 20 เรียกว่า ผอม ถ้าน้ำหนักต่ำกว่าน้ำหนักปกติ ร้อยละ 20 ขึ้นไป เรียกว่า ผอมมากความสัมพันธ์ระหว่างส่วนสูงและน้ำหนักของเด็กไทย ที่มีอายุระหว่าง 6 -19 ปี ตามเกณฑ์มาตรฐานที่กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุขกำหนดไว้เป็นดังตาราง

ตารางแสดงมาตรฐานน้ำหนักของเด็กไทยที่มีอายุ 6 -19 ปี

ตารางแสดงมาตรฐานน้ำหนักของเด็กไทยที่มีอายุ 6 -19 ปี

ส่วนสูง(ซม.) น้ำหนักมาตรฐาน(กก.)   น้ำหนักเกินมาตรฐาน(กก.)   โรคอ้วนน้ำหนักตั้งแต่  
  ชาย หญิง ชาย หญิง ชาย หญิง
110 16.3-19.3 16.1-19.3 19.4-20.9 19.4-20.4 21.0 20.5
113 17.1-20.3 17.1-20.4 20.4-22.1 20.5-21.8 22.2 21.9
116 18.1-21.9 18.0-22.0 22.0-23.8 22.1-23.4 23.9 23.5
119 19.2-23.5 19.0-23.5 23.6-25.5 23.6-25.2 25.6 25.3
122 20.3-25.3 20.0-25.2 25.4-27.4 25.3-27.1 27.5 27.2
125 21.5-27.1 21.1-27.0 27.2-29.7 27.1-29.3 29.8 29.4
128 22.7-28.9 22.4-29.1 29.0-32.0 29.2-31.5 32.1 31.6
131 24.1-30.8 23.7-31.4 30.9-34.4 31.5-34.1 34.5 34.2
134 25.4-33.0 25.1-33.9 33.1-36.8 34.0-37.3 36.9 37.4
137 26.9-35.2 26.5-36.7 35.3-39.3 36.8-40.7 39.4 40.8
140 28.3-37.5 28.2-40.1 37.6-41.8 40.2-44.3 41.9 44.4
143 30.0-39.9 30.5-44.1 40.0-44.4 44.2-48.2 44.5 48.3
146 32.4-42.3 33.4-47.5 42.2-47.0 47.6-51.6 47.1 51.7
149 33.0-44.9 36.0-50.2 45.0-49.6 50.3-54.3 49.7 54.4
152 36.0-47.5 38.4-52.4 47.6-52.2 52.5-56.4 52.3 56.5
155 38.4-50.1 40.7-54.4 50.2-54.7 54.5-58.4 54.8 58.5
158 40.8-52.9 42.6-56.3 53.0-57.2 56.4-62.0

57.3

60.3
161 43.1-55.6 44.3-58.1 55.7-59.7 58.2-62.1

59.8

62.2
164 45.2-58.0 45.9-59.8 58.1-62.1 59.9-64.0

62.2

64.1
167 47.2-60.2   60.3-64.5  

64.6

 
170 49.4-62.2   62.3-66.6  

66.7

 
173 51.5-64.1   64.2-68.7  

68.8

 
175 52.8-65.4   65.5-70.1  

70.2

 

ที่มา : หนังสือมาตรบานน้ำหนัก ส่วนสูง และเครื่องวัด ภาวะโภชนาการของประชาชนไทย อายุ 1 วัน – 19 ปี กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2530

สำหรับผู้ใหญ่อายุตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไป ให้หาค่าดัชนีความหมายของร่างกาย (BMI = Body Mass Index) โดยใช้สูตร ดังนี้


ผลลัพธ์ที่ได้ ถ้ามีค่าระหว่าง 20.0 – 24.9 กิโลกรัมต่อตารางเมตร จัดว่าน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติทั้งเพศหญิงและชาย แต่ถ้ามีค่าตั้งแต่ 25 กิโลกรัมต่อตารางเมตรขึ้นไป จัดว่าเป็นโรคอ้วน

                ตัวอย่างเช่น น้ำหนักตัว  64 กิโลกรัม ส่วนสูง 1.58 เมตร จะมีค่าดัชนีความหนาดังนี้

               

 

จัดว่าเป็นโรคอ้วน

หรือเปรียบเทียบน้ำหนักกับส่วนสูงในตารางมาตรฐานน้ำหนักของ BMI ดังนี้

ตารางแสดงน้ำหนักและส่วนสูงตามาตรฐาน BMI

ตารางแสดงน้ำหนักและส่วนสูงตามาตรฐาน BMI

BMI 20.2 – 24.9

 

BMI 20.2 – 243.9

ส่วนสูง (ซม.)

น้ำหนัก (กก.)

 

ส่วนสูง (ซม.)

น้ำหนัก (กก.)

145.0

42.02-52.35

 

160.2

51.52-64.14

145.5

42.34-52.71

 

161.0

51.84-64.54

146.0

42.62-53.08

 

161.5

52.16-64.94

146.5

42.92-53.44

 

162.0

52.49-65.35

147

43.22-52.81

 

162.5

52.81-65.75

147.5

43.51-54.17

 

163.0

53.46-66.56

148.5

44.10-54.91

 

164.0

53.79-66.97

149.0

44.40-55.28

 

164.5

54.12-67.38

150.0

45.00-56.03

 

166.0

55.11-68.61

150.5

45.30-56.40

 

166.5

55.44-69.03

151.5

45.90-57.15

 

167.5

56.11-69.86

152.0

46.21-57.53

 

168.0

56.45-70.28

152.5

46.51-57.91

 

168.5

56.78-70.70

153.0

46.82-58.29

 

169.0

57.12-71.12

153.5

47.12-28.67

 

169.5

57.46-71.54

154.0

47.43-59.05

 

170.0

57.80-71.96

154.5

47.47-59.44

 

170.5

58.14-72.38

155.0

48.05-59.82

 

171.0

58.48-72.38

155.5

48.36-60.21

 

171.5

58382-73.24

156.0

48.67-60.60

 

172.0

-59.82-73.66

156.5

48.98-60.99

 

172.5

59.51-74.09

157.0

49.30-61.38

 

1730.

559.86-74.52

157.5

49.61-61.77

 

173.5

60.20-74.95

158.0

49.93-62.16

 

174.0

60.55-75.39

158.5

50.24-62.55

 

174.5

60.90-75.82

159.0

50.56-63.95

 

175.0

61.25-76.26

159.5

50.88-63.35

 

175.5

61.60-79.69

160.0

51.20-63.74

 

176.0

61.95-77.13

176.5

62.30-77.54

 

181.5

65.88-82.23

177.0

62.66-78.01

 

177.0

62.66-78.01

177.5

63.01-78.45

 

182.0

66.25-82.48

178.0

63.37-78.89

 

182.5

66.61-82.93

178.5

63.72-79.34

 

183.0

66.98-83.39

179.0

64.08-79.78

 

183.5

67.34-83.84

179.5

64.44-80.23

 

184.0

67.71-84.30

180.0

64.80-80.68

 

184.5

68.08-84.76

180.5

65.16-81.12

 

185.0

68-.45-85.22

181.0

65.52-81.57

 

188.5

68.82-85.68

   ที่มา : ฝ่ายเอกสาร กองโภชนาการ กระทรวงสาธารณสุข (ไม่ระบุ พ.ศ.)

                บุคคลโดยทั่วไปควรน้ำหนักและส่วนสูงที่สัมพันธ์กัน ผู้ทีมีน้ำหนักตัวปกติจะส่งผลต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตด้วย กล่าว คือ

                1.มีพัฒนาการด้านต่าง ๆ ตามวัย วัยทารก วัยรุ่น วัยผู้ใหญ่ และวัยชรา ถ้ามีน้ำหนักของร่างกายอยู่ในเกณฑ์ปกติมาโดยตลอด พัฒนาการในด้านต่าง ๆ ก็จะเป็นอย่างปกติ ไม่มีการชะงักงัน หรือผิดปกติ จะเจริญเติบโตอย่างเต็มที่ทั้งทางร่างกายและสติปัญญา

                2. มีโครงสร้างของร่างกายที่เหมาะสม เมื่อร่างกายเจริญเติบโตกับวัยเป็นไปตามพัฒนาการโครงสร้างของร่างกายก็จะเหมาะสมได้สัดส่วนสัมพันธ์ทั้งส่วนสูง และน้ำหนัก ซึ่งจะทำให้อวัยวะต่าง ๆ มีขนาดปกติการปฏิบัติงานหรือการดำเนินการกิจกรรมต่าง ๆ ก็จะแคล่วคล่องว่องไว

                3. มีบุคลิกภาพ เมื่อร่างกายได้รูปทรงมีสัดส่วนสวยงาม ทำให้สุขภาพจิตดี อารมณ์แจ่มใส มีความมั่นใจเป็นส่วนที่ส่งเสริมให้บุคลิกดี เป็นที่ชื่นชมต่อคนทั่วไป

                4. มีสุขภาพดี ผู้ที่มีน้ำหนักปกติ แสดงให้เห็นถึงความสมบรูณ์แข็งแรงของร่างกายและจิตใจมักจะเจ็บป่วยด้วยโรคต่าง ๆ ง่ายเหมือนคนที่อ้วนหรือผอมเกินไป

กิจกรรม ให้นักศึกษาสำรวจตนเอง โดยเปรียบเทียบน้ำหนักและส่วนสูงกับเกณฑ์มาตรฐานในตาราง BMI ว่าตนเองอ้วนหรือผอมมีรูปร่างได้มาตรฐานหรือไมตามเกณฑ์ดังกล่าว หากนักศึกษาอ้วนหรือผอมไปจะมีวิธีแก้ไขอย่างไร